Dolaylı utanmanın mizah ve başkasının zararına sevinme ile ilişkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: IŞIL TATLICIOĞLU
Danışman: SEVİM CESUR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın temel amacı; Türkiye'de insanların dolaylı utanma eğilimleri ile utanç durumlarına karşı mizahi tutumları ve hissettikleri başkasının zararına sevinme duygusu arasındaki ilişkilerin incelenmesidir. Karşılaşılan utanç durumları karşısında izleyici pozisyonunda bulunan bireylerin dolaylı utanma seviyeleri ile bu durumları ne ölçüde mizahi buldukları ve bu durumlar karşısında ne ölçüde başkasının zararına sevinme hissettikleri incelenmiştir. Ayrıca, utanç durumlarının yakın veya uzak psikolojik uzaklığa sahip olmasına bağlı olarak, bireylerin dolaylı utanma eğilimleri ile söz konusu durumlar karşısındaki mizahi tutumları ve hissettikleri başkasının zararına sevinme duygusunda meydana gelen farklılıklar araştırılmıştır. Araştırma, yaşları 17 ile 25 arasında değişen 268 (217 kadın, 51 erkek) gönüllü katılımcı ile sınıf ortamında toplu uygulamalar şeklinde gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara; Demografik Bilgi Formu, Dolaylı Utanma Ölçeği, Mizah Tarzları Ölçeği ve Dolaylı Utanma Hikâyeleri uygulanmıştır. Bulgulara göre, dolaylı utanma ile mizah arasında negatif yönde anlamlı ilişki olduğu gözlenmiştir. Bireylerin dolaylı utanma eğilimleri ile utanç durumları karşısında hissettikleri başkasının zararına sevinme arasında da olumsuz yönde anlamlı ilişki olduğu saptanmıştır. Araştırma sonuçları, psikolojik olarak uzak utanç durumlarının, yakın utanç durumlarına oranla daha mizahi bulunduğunu göstermiştir. Benzer şekilde, bireyler psikolojik açıdan uzak utanç durumlarında, yakın durumlara oranla daha az başkasının zararına sevinme hissetmektedirler. Buna ek olarak, düşük dolaylı utanma eğilimi olan katılımcıların, hem uzak hem yakın utanç durumlarını yüksek dolaylı utanmaya sahip katılımcılara oranla daha mizahi bulduğu saptanmıştır. Araştırmanın bulguları, bireylerin sosyal karşılaştırma, sosyal istenirlik, üstünlük, empati, perspektif alma gibi durumlar ve özelliklere olan eğilimleri ile psikolojik uzaklıkla ilişkili olarak tehdit algısı ve duyarsızlık gibi kavramlar temelinde tartışılmıştır. Anahtar kelimeler: Dolaylı Utanma, Mizah, Başkasının Zararına Sevinme