Taliki-zade Mehmed Subhî - Şemâilnâme-i Âl-i Osman (İnceleme-Metin)


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Türk Dili Ve Edebiyatı Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Nurdan Şahin

Danışman: Bilal Alpaydın

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Ta'lîkîzâde Mehmed Subhî, XVI. yüzyılda Osmanlı sarayında edebi bir mevki olarak kurulan şehnâmecilik kurumunun eser veren son şehnâmecisidir. Şehnâmeci Ta'lîkîzâde'nin Türkçe altı eseri olduğu bilinmektedir. Kıyafetnâme, fetihnâme, gazanâme, şehnâme gibi farklı türlere ait bu eserler Osmanlı tarih çalışmaları açısından kıymetli bilgiler sunmakla birlikte, Osmanlı saray nesrinin inceliklerini ve klasik edebiyatın türsel çeşitliliğini yansıtması açısından da son derece kıymetlidir. İncelememize konu olan Şemâilnâme-i Âl-i Osmân adlı eserde Osmanlı ailesini diğer hanedan ailelerinden ayıran özellikler on yedi başlık altında değerlendirilmiştir. Şuara tezkiresi, nasihatnâme, siyasetnâme, şehir anlatıları, menâkıbnâme gibi farklı türlere temas eden bu başlıklarda müellife ait çok sayıda manzume de bulunmaktadır. Bu yanıyla eser, yalnızca tarihi ve biyografik malzemeler sunmakla kalmayıp, klasik edebiyatın türler arası etkileşimini yansıtan özgün bir yapı sergiler. Bu çalışmada, Şemâilnâme-i Âl-i Osmân transkripsiyon alfabesine aktarılmış, muhtevası incelenerek klasik Türk edebiyatı araştırmaları açısından değeri ve konumu ortaya konmaya çalışılmıştır. Çalışmanın başta Osmanlı yazın geleneği üzerinde çalışan araştırmacılar olmak üzere tüm araştırmacılara istifadeli olması umulmaktadır. Anahtar Kelimeler: Ta'lîkîzâde Mehmed Subhî, şehnâmecilik, şemâilnâme, tezkire.