Karanlık madde ve karanlık enerji etkileşimlerinin incelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Fakültesi, Fizik Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Hatice Başer

Danışman: Ekrem Aydıner

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışmasında, karanlık madde ve karanlık enerji arasındaki etkileşimin dinamiği analiz edilmiştir. Tezin genel kısımlarında, öncelikle kozmolojideki temel kavramlar, karanlık enerji ve karanlık madde hakkında kısaca bilgi verilmiş ve karanlık sektör arasındaki etkileşim modelleri incelenmiştir. Malzeme ve yöntem kısmında, Aydıner tarafından önerilen karanlık madde ve karanlık enerji etkileşim denklemleri modifiye edilerek yeni bir etkileşim denklemi elde edilmiştir. Elde edilen bu modifiye denklemde karanlık madde ve karanlık enerji, etkileşimli termodinamik sistemler olarak ele alınmıştır. Modifiye etkileşim denklemi Matlab uygulamasıyla numerik olarak çözülerek zaman serileri ve faz uzayları elde edilmiş ve denklemin kaos analizleri yapılmıştır. Bulgular kısmında, modifiye denklemin kararlılık analizleri yapılarak sabit noktalar hesaplanmış ve Jacobian matrisi çözümleriyle sabit noktaların kararlılığı incelenmiştir. Modifiye denklemde karanlık bileşenleri temsil eden değişkenlerin zamanla değişen dinamikleri zaman serileriyle gözlemlenmiştir. Zaman serilerinin yeniden yapılandırılan faz uzayı grafikleri çizilmiş ve en büyük Lyapunov üstel değerleri hesaplanmıştır. Elde edilen sonuçlar, karanlık madde ile karanlık enerji arasındaki etkileşimin kaotik olduğunu göstermiştir.