Thyateira: Tarihi ve sikkeleri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE SARILAR ÖZDEMİR
Danışman: Hamdi Şahin
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Manisa iline bağlı Akhisar ilçesinin sınırları içerisinde yer alan Thyateira'nın tarihinin ve sikkelerinin incelendiği bu çalışmada numismatik ve epigrafik kaynaklar ile antik edebî metinler ve modern literatüre ait yayınlardan faydalanılarak kentin tarihsel süreci adı altında siyasi, sosyo-kültürel, ekonomik ve dinsel yapısı analiz edilmiştir. Bunun yanı sıra kentin sikkeleri ile ilgili oluşturulan katalog, sikke tipolojisini ve bu bağlamda tapınım gören tanrılarını, kimliğini ve aynı zamanda ekonomisini anlamamıza yardımcı olmaktadır. Özellikle Hellenistik Dönem'de sikke serilerinin Seleukoslar zamanında mı yoksa Attaloslar zamanında mı darp edildiği sorusu sikke tipolojisi ve monogramlar ışığında yanıtlanmaya çalışılmış ve bu durum birimlerle desteklenmiştir. Roma İmparatorluk Dönemi'nde ise sikke tipleri üzerine yoğunlaşılmış ve yeni bir sikke tipi tespit edilmiş ve bazı sikke tipleri için yeni öneriler getirilmiştir. Lydia'nın kuzeyinde Mysia'nın sınırında Hellenistik Dönem'de kurulmuş olan ve jeopolitik açıdan önemli bir yol ağının üzerinde yer alan Thyateira, sahip olduğu konumu nedeniyle tarihi boyunca istilalara maruz kalmış ve birçok isyanda adı geçmiştir. Lydia ile Mysia arasında köprü vazifesi gören kent, Hellenistik Dönem'de bu etkin konumu nedeniyle Attaloslar ile Seleukoslar arasında kısa aralıklarla yönetimsel açıdan el değiştirmiştir. Bunun yanı sıra kentin iki bölgenin sınırında kurulmuş olmasının izleri, siyasi ve dinî yapısında gözlemlenmektedir. Bir Lydia kenti olan Thyateira'nın Mysia ile kurduğu yakın ilişkinin yansımaları kentte düzenlenen festivallerden, tapınım gören tanrılardan ve kısmen de sikke tipolojisinden anlaşılmaktadır. Dolayısıyla bu durum antik edebî metinler, yazıtlar ve sikke serileri dikkate alınarak açıklanmaya çalışılmıştır. Ayrıca kentin isimleri ve kökeni de bu problematiğin bir parçasını oluşturmaktadır. Thyateira'nın bir Lydia kenti olmasının izleri hem kentin isimlerinden hem de sikke tiplerinden anlaşılmaktadır. Bir Seleukos kolonisi olan Thyateira'nın kentleşme sürecine ve bunu meydana getiren parametrelere de bu çalışma kapsamında yer verilmiştir. Kentin en parlak döneminin Roma İmparatorluk Dönemi olduğu çok sayıda yazıttan ve sikke darplarından anlaşılmaktadır. Thyateira'nın Hadrianus zamanında Panhellenion'a üye kentlerden biri olması, Caracalla zamanında conventus merkezi hâline getirilmesi, Augousteia gibi panhellenik bir agon'un kentte düzenlenmesi ve son olarak Küçük Asya'daki yedi kiliseden biri olması kenti, bölge içerisinde öne çıkaran durumlar arasındadır.