Kolorektal Kanserli Hastalarda Aday Tümör Baskılayıcı Genler ve İlişkili miRNA'ların Ekspresyon Düzeylerinin Araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Onkoloji Enstitüsü Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KEVSER ALTUNDAĞ
Danışman: Şeref Buğra Tunçer
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET Altundağ K. (2024). Kolorektal Kanserli Hastalarda Aday Tümör Baskılayıcı Genler ve İlişkili miRNA'ların Ekspresyon Düzeylerinin Araştırılması. İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Temel Onkoloji ABD. Yüksek Lisans. İstanbul. Kolorektal kanserler (KRK) dünya çapında en sık teşhis edilen kanser türleri arasındadır ve kanserden ölüm sıralamasına bakıldığında ikinci sırada yer almaktadır. Bu hastalığın teşhis edildiği hastaların beş yıl ve üzerinde sağkalım oranı %65'tir. Kanser oluşum sürecinde, tümör baskılayıcı genlerdeki ve onkogenlerdeki fonksiyon değişiklikleri önemli bir rol oynar. Kolon kanserinin sebepleri arasında beslenme şekli, mikroorganizmalar, onların metabolitleri, yaş, cinsiyet ve genetik gibi faktörler gösterilse de, detaylı karsinogenez mekanizması halen bilinmezliğini korumaktadır. Kolorektal kanserlerde, gelişmiş tedavi hamlelerine rağmen, giderek artar insidans, erken yaş hastaların sayısındaki artış, kemoterapi ajanlarına gelişen direnç mekanizmaları halen ciddi bir sorun teşkil etmektedir. Mutasyonlar ve ekspresyon değişikliklerine ek olarak, post-transkripsyonel regülasyonda, hücre farklılaşmasında ve hücre içi büyüme ve gelişmede önemli görevler üstlenen yaklaşık 18-22 nükleotid boyutunda, kodlanmayan RNA molekülleri olarak tanımlanan mikroRNA'ların (miRNA'lar) disregülasyonu da malign dönüşümde rol almaktadır. miRNAların gen ekspresyonunun düzenlenmesinde kritik bir rol oynadığı KRK gelişiminde rolü, hem tümör baskılayıcı genlerin ekspresyonunun azalması hem de onkogenlerin aşırı ekspresyonu ile ilişkili olduğu bilinmektedir. Bu çalışmanın amacı, kolorektal kanserli hastalarda aday tümör baskılayıcı genlerin ve ilişkili miRNA'ların ekspresyon düzeylerini inceleyerek, bu moleküllerin hastalığın patogenezindeki potansiyel rollerini belirlemek, KRK'nin moleküler mekanizmalarının aydınlatılmasına ve potansiyel biyobelirteçlerin keşfine katkıda bulunmaktır. Bu çalışmada kolorektal kanserli 25 hastanın tümör ve eşlenik sağlıklı dokuları üzerinde biyobelirteç olarak potansiyel olması tahmin edilen aday tümör supresör genler ve bunlarla alakalı miRNA-9-5p, miRNA-22-5p, miRNA-31-5p ve miRNA138-5p miRNA'larının ekspresyon düzeyleri dijital PCR yöntemi kullanılarak araştırılmıştır. Sonuç olarak, söz konusu ekspresyon düzeyleri klinik ve genetik bilgiler ile analiz edilmiş, miRNA-9-5p ve ilişkili miRNA'ların ekspresyon düzeylerinde tümör ve eşlenik dokular arasında anlamlı sonuç görülmüştür. Ayrıca KRK taraması kapsamında tespit edilen hastalarda miRNA'larda da farklılık gözlemlenmiştir. Bu çalışma, incelenen miRNA'ların, hem kendi aralarındaki kombinasyonlar hem de hedef genleriyle olan etkileşimleri aracılığıyla kolorektal kanserin (KRK) tanı ve tedavisinde biyobelirteç olarak potansiyel kullanım alanına sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Kolorektal kanser, miRNA-9-5p, miRNA-22-5p, miRNA-31-5p, miRNA-138-5p, Aday tümör baskılayıcı genler