Başkanlık Sisteminin Uygulandığı Devletlerde Başkanın Görev Süresi ve Dönem Sınırlamaları
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Hukuk Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Ahmet Melihşah Çevlik
Danışman: Volkan Aslan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Temelleri klasik cumhuriyetçi düşünceye dayanan ve antik çağ uygarlıklarında dahi örnekleri olduğu bilinen görevde rotasyon ilkesi, seçimle veya atamayla gelinen makamlara ilişkin demokratik bir gerekliliği ifade etmektedir. Bu gereklilik, meşruiyetini doğrudan halktan alan ve önemli yetkilerle donatılmış bulunan kamusal makamlar bakımından çok daha belirgindir. Bu itibarla fevkalade yetkileri haiz bir başkanın halk tarafından seçildiği başkanlık sistemlerinde başkanın görev süresi ve yeniden seçilme imkânı ile buna yönelik sınırlamalar anayasa mühendisliğinin temel ilgi alanlarından birini oluşturmaktadır. Çalışmada başkanlık sistemlerinde anayasal görev süresi düzenlemelerine ilişkin teorik hususlar yanında, başkanlık sistemlerinin uygulandığı devletlerde görev süresi kurallarının anayasalarda ne şekilde düzenlendiği karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Bunun yanı sıra, başkanın görev süresine ilişkin anayasa kurallarının uygulamada gösterdiği özellikler görev süresi manipülasyonları ve bu amaçla kullanılan hukuk-içi stratejiler çerçevesinde değerlendirilmiştir. Yapılan inceleme neticesinde anayasa hükümleri ile anayasal pratiğin birbirine uygun olmadığı; otoriter eğilimleri olan güçlü liderlerin görev süresi sınırlamalarının üstesinden gelmek üzere çeşitli stratejiler geliştirdiği; anayasal demokrasiye yönelik tehditler karşısında etkili olması beklenen mekanizmaların ise çoğu durumda kendilerinden beklenen fonksiyonu yerine getiremedikleri tespit edilmiştir. Çalışma kapsamında Türkiye'de Cumhurbaşkanı'nın görev süresine ilişkin düzenlemelerin tarihsel değişimi ile anayasa değişikliklerinin görevdeki Cumhurbaşkanlarına etkisine ilişkin uygulamada ortaya çıkan anayasal sorunlar da incelenmiştir.