Otoimmün ensafalit gelişiminde rol alan otoantikorların epileptojenik etkileri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Eczacılık Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞURA AKAT PİŞKİN
Danışman: Nihan Çarçak Yılmaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Pişkin ŞA. Otoimmün ensafalit gelişiminde rol alan otoantikorların epileptojenik etkileri. İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Farmakoloji ABD. Doktora Tezi. İstanbul. 2025. Otoimmün ensefalit (OE), ilaca dirençli nöbetler, bilişsel gerileme ve davranışsal problemlerden sorumlu nöronal proteinlere karşı gelişen otoantikor üretimiyle ilişkili bir nöroimmünolojik hastalıktır. Bu çalışmada N-metil-d-aspartat reseptörü (NMDAR) antikoru ve lösin açısından zengin glioma inaktif 1 (LGI1) protein antikoru (IgG) pozitif ensefalit hastalarının kan örneklerinden elde edilen serum antikorlarının (IgG) pasif olarak epileptik olmayan Wistar sıçanlarına uygulanmasıyla bir OE sıçan modeli geliştirilmesi amaçlanmıştır. Epileptik nöbetleri olan NMDAR ve LGI1-IgG pozitif hastaların ve sağlıklı bireylerin birleştirilmiş serumlarından elde edilen toplam IgG, serebral ventriküle her iki günde bir olmak üzere 11 gün süreyle intraseberoventriküler (isv) infüze edilmiştir. Spontan nöbet gelişimi elektroensefalografi (EEG) ile takip edilmiştir. Antikor infüzyonlarından önce ve sonra hafıza ve lokomotor aktivitenin değerlendirilmesi amacıyla davranış testleri uygulanmıştır. Nöbet duyarlılığını değerlendirmek için intraperitoneal (i.p.) olarak konvülsif bir ajan olan pentilentetrazol (PTZ) uygulanmıştır. Hipokampal astrosit proliferasyonunu ve NMDAR ve LGI1 antijenlerinin beyin dokusundaki ifade yoğunluğunu değerlendirmek için immünohistokimyasal analiz yapılmıştır. Antikor infüzyonları sırasında EEG'de herhangi bir spontan epileptik aktivite gözlenmemiştir. PTZ ile indüklenen nöbet evresi, NMDAR-IgG ve LGI1-IgG gruplarında kontrole kıyasla anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Ayrıca, NMDAR ve LGI1-IgG uygulanan gruplarda hafıza bozuklukları gözlenmiştir. Immunohistokimyasal boyamalarda NMDAR- ve LGI1-IgG gruplarında artmış astrosit proliferasyonu ve NMDAR-IgG grubunda azalmış hipokampal NMDAR ekspresyonu gözlenmiştir. Bu bulgular nöronal yüzey antijenlerine karşı otoantikor uygulamasının, NMDAR ve LGI1 OE'nin pasif transfer sıçan modelinde nöbet duyarlılığını ve bilişsel bozuklukları indüklediğini göstermektedir. Bu durum, epileptogenezde rol oynayan bağışıklık aracılı mekanizmaların anlaşılması için potansiyel bir deneysel model sunmakta ve OE hastalarında immunite kaynaklı nöbetler için hedeflenebilecek potansiyel mekanizmaları ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Otoimmün ensafalit; epilepsi; NMDAR antikor; LGI1; PTZ, Wistar. Bu çalışma, İstanbul Üniversitesi Öncelikli Alan Araştırma Projeleri Birimi tarafından desteklenmiştir. Proje No: TOA-2019-33449