Muhittin Baha (Pars) Bey'in Hayatı ve Siyasi Faaliyetleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MİNE ÖZTÜRK DERE
Danışman: Cezmi Eraslan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, Bursa'nın önemli şahsiyetlerinden olan Muhittin Baha Pars'ın (1885-1954) hayatı ve siyasi faaliyetlerinin incelenmesinden oluşmaktadır. Çalışma ile Muhittin Baha Bey'in tarihteki konumunu belirlemek amaçlanmıştır. Bu doğrultuda tez hazırlanırken Muhittin Baha Bey'in faaliyetleri hakkında bilgi içeren arşiv belgeleri, araştırma eserler, hatırat ve dönemin basınından faydalanılmıştır. Muhittin Baha Bey, 1885 yılında Bursa'da doğmuştur. İlk ve orta öğrenimini Bursa İptidâi Mektebi'nde, lise öğrenimini ise Bursa Mekteb-i Sultânisi'nde tamamladıktan sonra İstanbul Hukuk Mektebi'nden mezun olmuştur. 18 Ekim 1909'da Bursa Bidayet Mahkemesi'ne atanmış ve burada bir yıl görev yaptıktan sonra Bursa Sultanisi'nde 1910-1919 yılları arasında öğretmenlik yapmıştır. Ayrıca 1920-1921 ve 1922-1923 dönemlerinde Bursa Barosu başkanlığı görevinde bulunmuştur. İşgal döneminde Bursa'nın kurtuluşu için yoğun çaba gösteren Muhittin Baha Bey, Temmuz 1919'da kurulan Bursa Redd-i İlhak Cemiyet'inin üyeleri arasındadır. Ayrıca bu dönemde 1917-1920 yılları arasında Bursa Mecmuası isimli bir dergi yayımlamış, 1920-1927 yılları arasında ise Müdâfaa-i Hukuk Cemiyeti'nin yayın organı sayılan Millet Yolu gazetesini çıkarmaya başlamıştır. Muhittin Baha Bey, 23 Nisan 1920 tarihinde açılan Büyük Millet Meclisi'ne Bursa Mebusu olarak girmiştir. Meclis faaliyetlerinin yanı sıra Eskişehir İstiklâl Mahkemesi (20 Ekim 1920-17 Şubat 1921) ve Konya İstiklâl Mahkemesi'nde (16 Ağustos 1921-22 Temmuz 1922) görev yapmıştır. TBMM'nin açılmasını takip eden günlerde öğretmen olması sebebi ile eğitim ile ilgili oluşumların içerisinde de yer alan Muhittin Baha Bey, 7 Mayıs 1921 tarihinde teşkil edilen Türkiye Muallime ve Muallim Dernekleri Birliği'nin kurucuları arasında bulunmuş, ayrıca 1922 tarihinde Muvakkat (Geçici) İdare Heyeti'nin başkanı olarak seçilmiştir. Bu faaliyetlerinin yanı sıra 1913-1922 yılları arasında Bursa Türk Ocağı'nın başkanlığı yapan Muhittin Baha Bey, 1924 yılında Türk Ocakları encümen üyesi olarak seçilmiş ve 1925 yılında Türk Ocakları merkez heyetine girerek Türk Ocakları genel sekreterliği görevini yürütmüştür. Muhitin Baha Bey, beşinci dönem TBMM'ye (1935-1939) Ordu mebusu olarak katılmış, altıncı (1939-1943), yedinci (1943-1946) ve sekizinci (1946-1950) dönemlerde ise CHP Bursa milletvekili olarak görev yapmıştır. Siyasî faaliyetlerinin yanı sıra avukatlık mesleğini de icra eden Muhittin Baha Bey, sosyal ve kültürel alanda da çeşitli faaliyetlerde bulunmuştur. Kendisi aktif geçen 69 yıllık bir ömrün ardından 29 Ağustos 1954 tarihinde Bursa'da vefat etmiştir.