Hazar Denizi Foku (Phoca caspica) ve Günümüzdeki Durumu
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Su Bilimleri Fakültesi, Deniz ve İçsu Kaynakları Yönetimi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2012
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Roman Sharipov
Danışman: Bayram Öztürk
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hazar Denizi foku (Phoca caspica Gmelin, 1788) Hazar Denizi'ne endemik Phocidae familyasının en küçük türüdür. Hazar Denizi'nin Kuzeyinden Iran kıyılarına kadar tüm bölgelerde bulunur. Kışın, ilkbahar başlangıcı ve sonbahar sonlarında populasyonun büyük kısmı Kuzey Hazar'da toplanır; sonbaharda ise Volga ve Ural nehri deltalarına girdiği bilinmektedir. İlkbahar sonu, yazın ve sonbahar başlarında ise Orta ve Güney Hazar'da bulunur. Bu tür Hazar Denizi'nde besin piramidinin üst kademesinde yer aldığı için Hazar Denizi'nde ve bölgesinde meydana gelen tüm olumsuz koşulları gösteren bir biyoindikatör rolüne sahiptir. Hazar kıyıları boyunca bol miktarda organik madde, hidrokarbon, metal, fenol v.b. atıkların bırakılması, türün avcılığının devam etmesi, doğal rekabet, tesadüfi yakalanma (bycatch) ve üreme yeri olan buz alanının azalması gibi olumsuz etkenler türün populasyonunun azalmasına neden olmaktadır.Bu çalışmada, Hazar Denizi ile ilgili genel bilgi vererek, Hazar Denizi fokunun (Phoca caspica) populasyon, göç, üreme, hastalıklar, avcılık miktarları, kimyasal atıkların etkileri, buzkıran gemilerinin foklara etkileri, havadan fotoğraf ile ilgili yapılan yayınları ve 2010-2011 yılları arasındaki saha çalışmalarını içermektedir.Kıyısal bölgede yapılan saha çalışmaları sırasında Kosa Kenderli bölgesinin Hazar foklarının göçü için önemli bir alan olduğu belirlenmiştir. Zmeyiniy Körfezinin yakınlarında insan yerleşimi olduğundan dolayı foklar tarafından kullanılmadığı tespit edilmiştir. Havadan fotoğraf çekilerek yapılan gözlemlerde Hazar foku populasyonu 32 140 birey olarak tespit edilmiştir. Kosa Tyub- Karagan bölgesinde yapılan 8 km'lik saha çalışması sırasında 6 adet ölü birey bulunmuştur. Hepsinin metrik karakterleri belirlenmiş, ikisinin yaş tespiti yapılmıştır.Bu çalışmada Hazar Fokunun günümüzdeki durumunu incelenerek sonuç ve önerilerle türün korunması için temel bilgiler elde edilmiştir.