Nilüfer ilçesinde nüfusun değişimi: Sosyo–ekonomik ve mekânsal analiz (1990-2023)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RECEP KOTAN
Danışman: Özlem Sertkaya Doğan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Nüfus, bir ülkede, bir bölgede, belirli bir zamanda yaşayan insanların oluşturduğu toplam sayıyı ifade ediyor. Nilüfer ilçesi nüfusu dediğimizde, ilçe sınırları içerisinde yaşayan kişilerin toplam sayısı belirtiliyor. Nilüfer ilçesi nüfusunun en önemli özelliklerinden biri, genç nüfus sayısının fazla olmasıdır. Başka bir dikkat çekici özellik ise giderek artan modern kentleşme, nüfusun başka şehirlerden ve kırsal alandan Nilüfer ilçesine doğru kayması olarak ifade edebiliriz. Özellikle son yıllarda ilçe merkezlerindeki nüfusun giderek artarken, kırsal mahallelerde nüfusun da hızla azaldığı gözlemlenmektedir. Bursa ili batı kesiminde yer alan Nilüfer ilçesinde de nüfus hareketleri çoğu zaman kırsaldan kentlere ve doğudan batıya şeklinde gerçekleşiyor. Bu göçler sonucunda kırsal kesimde yaşayan yaşlı nüfus sayısının da artmasına neden oluyor. Ülkemizde nüfus sayımları her yıl şubat ayı ilk haftası itibariyle Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yapılarak açıklanmaktadır. TÜİK nüfus sayımlarını 2007 yılından beri Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) ile açıklanmaktadır. Çalışmada Nilüfer ilçesinin 1990 sonrası TUİK'ten alınan nüfus verileri, nüfus analizde kullanılacaktır. Son derece hareketli bir olgu olan nüfus, şehirlerin / kentlerin gelişimlerinde belirleyici unsurlardan biridir. Nüfusun belli dönemlerde artış ve azalış göstermesi yaşanan sosyal, siyasal ve ekonomik olaylarla çok yakından ilgilidir. Bununla birlikte kırsal kesimde ve şehirde / kentte nüfusta yaşanan gelişmeler de bölgelerin ve ülkelerin gelişmişlik durumlarını gösteren kıstaslardandır. Türkiye'de 1950 yılından sonra başlayan sanayileşme hareketleri ile tüm yurdumuzda olduğu gibi, çalışma sahamız olan Nilüfer ilçesi nüfus hareketleri açısından önem kazanmıştır. Özellikle değişik illerden ve ile bağlı kırsal kesimlerden Nilüfer ilçesinde gerçekleşen göç olayları, Nilüfer ilçesinin Bursa gibi bir metropol kentin merkez ilçesi olması, Uludağ Üniversitesi'nin ilçede bulunması, organize sanayi bölgelerin açılması, alışveriş merkezleri, kültür merkezleri ve elverişli yaşam koşulları, nüfus özellikleri bakımından oldukça önemli değişimlerin yaşandığı bir sahadır. 21. yüzyılda, özellikle günümüzde sanayileşme; ekonomiden, siyasetten, kültürel yaşama kadar toplumsal yapının tüm düzlemlerinde meydana gelen değişimleri ifade etmek için kullanılan bir kavram haline gelmiştir. Çalışmada Nilüfer ilçesindeki kentsel nüfus hareketleri sanayileşme sürecine göre analiz edilmektedir. Sanayileşme süreci, Nilüfer ilçesini mekânsal, sosyal ve kültürel yapısını da etkilemiştir. Sanayileşme sürecinde, Nilüfer'de meydana gelen mekânsal değişimin izlenebileceği iki temel oluşum söz konusudur: yerleşim bölgelerinde ortaya çıkan yeni oluşumlar ve tüketim mekânlarındaki yapılanmalar. Nilüfer'de kent nüfusunun göçlere bağlı olarak hızla artması sonucunda; farklı gelir gruplarının yaşam alanları birbirlerinden ayrılmaya başlamıştır. Böylece Nilüfer'de farklı toplumsal gruplar arasında mekânsal ayrımlaşma belirginlik kazanmıştır. Tüketim toplumu anlayışının yansımaları neticesinde kentsel mekânda sayısı hızla artan alışveriş merkezlerine bağlı olarak, Nilüfer'in geleneksel tüketim mekânı / mekânları olarak AVM'ler önem kazanmıştır. Tüketim toplumu anlayışının yansımaları, hem Nilüfer'in kentsel makro formunun şekillenmesini etkilemiştir hem de kentsel yaşamda geçmiş dönemlerden farklı yeni sosyal ve kültürel yapılanmalar ortaya çıkarmıştır.