Ülke Deneyimleri Işığında Sağlık Teknoloji Değerlendirmesinin Sağlık Finansman Sisteminin Sürdürülebilirliğine Etkisi ve Türkiye için Model Önerisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Murat Uğurlu
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Murat ÇAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Devletler, sağlık harcamalarındaki dikkat çekici artışı finanse edebilmek ve gelecek nesillerin de sağlığını güvence altına alabilmek amacıyla son yıllarda sağlık sistemlerini ve finansman yöntemlerini gözden geçirmekte ve reformlara yönelmektedirler. Küresel düzeyde sağlık ekonomisindeki büyüme eğilimi 1980'lerle başlayan liberalleşme eğilimleriyle de yakından ilişkilidir. Sağlık hizmetlerindeki anlayışı büyük ölçüde değiştiren bu dönemin karakteristik özellikleri; kamunun hizmet sunumundaki ağırlığının azalması, devletin sağlık sistemini düzenleyici ve denetleyici rolünün öne çıkması, özel sektörün sağlık hizmetleriyle ilgili yatırımlara yönelmesi ile birlikte hizmet sunumundaki payını arttırması ve son aşamada sağlık ve sosyal güvenlik sistemlerindeki reform hareketleridir. Sağlık alanındaki reformlar, hizmete erişimde yaşanan sorunları aşmayı, hizmet kalitesini yükseltmeyi, gelecek nesillerin de sağlığını ve refahını güvence altına almak üzere sürdürülebilir idari ve mali yapılanmayı gerçekleştirmeyi amaçlamaktadır. Sağlık ekonomisinin bahsedilen dinamik karakteriyle uyumlu şekilde kamu kesiminin ve özel sektörün değişen rol ve sorumlulukları çerçevesinde, tıbbi açıdan olduğu kadar sosyal ve ekonomik açıdan da etkinliğinin artırılmasına yönelik yöntem ve uygulamaların geliştirilmesine ihtiyaç bulunmaktadır. Söz konusu gereksinim geçen çeyrek asırda kanıta dayalı tıp ve sağlık teknoloji değerlendirmesi gibi yeni bilimsel disiplinlerin gelişmesine vesile olmuştur. Sağlık teknoloji değerlendirmesi, sağlık politikası belirleyen ve ödeme kararı veren otoritelere mevcut veya yeni teknolojinin etkinliğini tıbbi ve etik anlamda olduğu gibi fayda, maliyet gibi ekonomik ölçütleri de kullanarak analiz eden multidisipliner süreçleri içermektedir. Sağlık teknoloji değerlendirmesi ile teknolojinin gerekliliği ve değerine göre sağladığı faydalar ölçülebilmekte, sonuç olarak da etkin tedavi seçeneği ve kaynak kullanımı imkânı elde edilmektedir. Bu çalışmada; sağlık ekonomisindeki gelişmeleri ortaya çıkaran nedenler refah devleti kavramı çerçevesinde değerlendirilmekte ve devamında sağlık teknoloji değerlendirmesinin anlamı, gelişimi ülke uygulamalarıyla ve belli karşılaştırmalarla ortaya konulmakta, ülkemizde bu alandaki gelişmeler ve kurumsal kapasite hakkında bilgiler verildikten sonra sistemdeki sorunlara vurgu yapılıp kurumsal ve fonksiyonel çözüm önerileri sunulmaktadır. Son bölümde ise ülkemiz için ideal bir sağlık teknoloji değerlendirmesi modeli nasıl olmalıdır sorusuna cevap verilmektedir. Anahtar Kelimeler: Sağlık teknolojileri, refah devleti, sağlık sistemleri, sağlık ekonomisi, kanıta dayalı tıp, sağlık teknoloji değerlendirmesi, sağlık hizmetlerinin finansmanı.