Yolsuzluğun Milletlerarası Ticari Tahkim Anlaşmasına Etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Hukuk Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Kerem Kart
Danışman: Faruk Kerem Giray
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yatırım faaliyetlerinin ve ticari ilişkilerin artan bir biçimde sınır ötesi hâl aldığı günümüzde devletler, enerji kaynaklarının kullanılması, altyapı faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi ve çevrenin korunması gibi çok çeşitli kamu hizmetlerini gerçekleştirmek üzere yabancı yatırımcılarla yatırım sözleşmeleri akdetmektedirler. Bu sözleşmelerin bazen rüşvet, irtikâp veya nüfuz ticareti gibi yolsuzluk fiillerine dayanarak kurulduğu görülmektedir. Bu durumda yabancı yatırımcı, genellikle yatırım sözleşmesini akdetmek istediği ülkedeki kamu görevlilerinin kararlarını etkileme nüfuzuna sahip üçüncü bir kişiyle konusu nüfuz ticareti teşkil eden bir aracılık sözleşmesi akdetmektedir. Aracı konumunda olan söz konusu üçüncü kişi ise kamu görevlilerine rüşvet vererek ilgili yatırım sözleşmesinin yabancı yatırımcıyla yapılmasını sağlamaktadır. Çoğu zaman taraflar, hem konusu yolsuzluk teşkil eden aracılık sözleşmelerinde hem de yolsuzluk yoluyla elde edilen yatırım sözleşmelerinde bir milletlerarası ticari tahkim şartına yer vermektedirler. Herhangi bir sebeple söz konusu sözleşmelerden kaynaklanan bir uyuşmazlığın ortaya çıkması hâlinde ise çalışmamızın konusunu oluşturan şu soru gündeme gelmektedir: Yolsuzluğun milletlerarası ticari tahkim şartına etkisi nedir? Çalışmamızda bu temel soruna cevap aranırken birinci bölümde yolsuzluk kavramı açıklanmış, milletlerarası ticari tahkimde sıklıkla karşılaşılan yolsuzluk teşkil eden fiiller sayılmış, yolsuzluk içeren sözleşmeler sınıflandırılmış, bu sözleşmelere uygulanacak hukuk ve sözleşmelerinin geçerliliği değerlendirilmiştir. İkinci bölümde, yolsuzluğun ispatı konusunda geliştirilen, analitik, adil ve tatmin edici sonuçlar sağlayacağı ve yargılamanın öngörülebilirliği ile tutarlılığını tesis edeceği düşünülen yolsuzluk hâlinde kural (yasal) ispat ölçüsünün yukarı çekilmesi, ispat yükünün farklı uygulanarak delil sunamayan taraf hakkında aleyhe çıkarımlar yapılması ve yolsuzluk teşkil eden bir eylemin gerçekleştiğine dair olası bir riske işaret eden kırmızı bayraklarla ispatın gerçekleştirilmesi şeklindeki yöntemlerden bahsedilmiştir. Üçüncü bölümde ise yolsuzluğun tahkim şartına etkisi; tahkime elverişlilik, kompetenz-kompetenz doktrini, ayrılabilirlik prensibi ve tahkim anlaşmasının kapsamı çerçevesinde ele alınmıştır. Anahtar Kelimeler: Milletlerarası Ticari Tahkim, Yolsuzluk, Rüşvet, Yatırım Sözleşmeleri, Aracılık Sözleşmeleri, Yolsuzluğun İspatı, İspat Ölçüsü, İspat Yükü, Aleyhe Çıkarım, Kırmızı Bayraklar, Tahkime Elverişlilik, Kompetenz-Kompetenz Doktrini, Ayrılabilirlik Prensibi, Tahkim Anlaşmalarının Kapsamı