Uzamsal düzenliliklerin öğrenilmesinde afektif bağlam etkisinin elektroensefalografi ile incelenmesi


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, SİNİR BİLİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYŞE NURBEYZA KÖSE

Danışman: Çiğdem Ulaşoğlu Yildiz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Örtük öğrenme biçimlerinden bağlamsal ipucu öğrenme çevredeki spasyal düzenliliklerin bilinçli farkındalık olmaksızın edinilmesine, vizyomotor beceri öğrenme ise algısal ve motor entegrasyona dayanmaktadır. Bu tez çalışmasında, negatif afektin örtük öğrenme süreçleri üzerindeki etkisini araştırmak amaçlanmıştır. Tekrar eden konfigürasyonlar ile bağlam-bağımlı öğrenme, yeni konfigürasyonlar aracılığıyla bağlam-bağımsız vizyomotor beceri öğrenmenin değerlendirildiği görsel arama görevi nötral ve öfkeli yüz ikonları kullanılarak modifiye edilmiştir. İki oturumda gerçekleşen görevin ilk oturumunda (nötral) tüm spasyal konfigürasyonlar tamamen nötral yüzlerden oluşturulmuş, ikinci oturumda (afektif) ise öfkeli yüz ifadeleri kullanılmıştır. 28 sağlıklı katılımcının elektroensefalogram kaydı sırasında tamamladığı görsel arama görevinden elde edilen elektrofizyolojik ve davranışsal bulgular değerlendirilmiştir. Reaksiyon süresi değişimleri incelendiğinde, afektif oturumda nötral oturuma kıyasla vizyomotor beceri öğrenmede görülen bozulmanın yanı sıra, bağlamsal ipucu öğrenme sürecinde gecikme ve zayıflama saptanmıştır. Olaya ilişkin potansiyeller değerlendirildiğinde, afektif oturumda nötral oturuma kıyasla her iki öğrenme sürecinde de N1 bileşeninde negativite artışı ve pozitif bileşenlerde supresyon saptanmıştır. Bununla birlikte, afektif manipülasyon lateralize potansiyellerde ikili ayrışma ortaya koymuştur. Nötral oturumda bağlam-bağımlı öğrenme N2pc genliğindeki artış ile bağlam-bağımsız öğrenmeden ayrılırken, afektif oturumda ise yanıt seçimi ile ilişkili LRP-r bileşenindeki genlik farkı bağlam-bağımlı öğrenme için ayırt edici olmuştur. Sonuç olarak bulgularımız afektif manipülasyonun her iki örtük öğrenme biçimi üzerindeki olumsuz etkisini açıkça ortaya koymakta ve sosyo-afektif çevresel koşulların örtük öğrenme süreçleri üzerindeki önemini vurgulamaktadır.