Tarihsel bağlam içerisinde Amerika Birleşik Devletleri-Rusya Federasyonu rekabetinin Avrupa enerji pazarına etkisi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYŞE ZÜMRA MERT

Danışman: İlker Aktükün

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İkinci Dünya Savaşı sonrası ortaya çıkan çift kutuplu sistem, Amerika Birleşik Devletleri ve Sovyetler Birliği'ni yaklaşık yarım yüzyıl süren bir rekabete zorlamıştır. Ardından her ne kadar soğuk savaş sona ermiş olsa da bu rekabet ortamı doğallaşmış ve Sovyetler Birliği'nden sonra kurulan Rusya Federasyonu'na da miras kalmıştır. 2000'li yıllar ve Rusya'da Vladimir Putin'in iktidara gelmesi, Sovyet hafızasından kalan müttefiklik ilişkilerini dönüştürmüştür. Bununla birlikte Rusya özellikle enerji sektörü aracılığıyla Avrupa ile olan ilişkilerini restore etmiştir. Bu noktada hem ilişkilerin güçlenmesi hem de enerji sektöründen elde edilen kazanç karşılıklı bağımlılığı pekiştirmiştir. Diğer yandan Amerika Birleşik Devletleri açısından her iki gelişme de olumsuz karşılanmış ve hem Avrupa üzerinde hem de enerji sektöründe bir kez daha Rusya ile rekabet durumuna girmiştir. Avrupa Birliği her ne kadar Rusya ile olan ilişkilerinde kırılmalar yaşamak istememişse de 2022 Ukrayna krizi bu rekabet durumunu önlenemez bir duruma getirmiştir. Ukrayna krizi ile birlikte Avrupa Birliği tekrar Amerika Birleşik Devletleri ile birlikte hareket etmeye ve Rusya Federasyonu'na karşı ağır yaptırımlar uygulamaya başlamıştır. Buna karşın Sovyet sonrası kurulan enerji ilişkilerinin birden sıfıra indirilmesi kolay olmamış ve savaşın gidişatına ve üçüncü tarafların da alacakları pozisyona bağlı uzun bir sürece bağlı kalmıştır.