İlerleme Kavramı Odağında Antroposenin İncelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Felsefe Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Aytuğ Canbaz

Danışman: Arzu İbişi Temelli

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tezin amacı, Antroposen'e giden yolun ilerleme kavramıyla olan ilişkisini ortaya koymaktır. Bu amaçla ilk bölümde ilerleme kavramının tarihsel arka planı ele alınarak hem kavramın neliğine ilişkin bir çözümleme yapılmış hem de ilerlemenin tarihsel süreçteki farklı anlam içeriklerine vurgu yapılmıştır. Bu sayede ilerlemenin tarihsel bir olgunlaşmadan çok mükemmelleşmenin kültü haline geldiği ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde ise Antroposen'in neden felsefi bir sorun olduğu iddiası temellendirilmeye çalışılıp, tezin, üçüncü bölümündeki çevre ve ekolojik kriz, Kapitalosen, insan ve teknoloji arasındaki sınır meseleleri, gelecek sorunu gibi tartışmalara zemin olması sağlanmıştır. İnsan Çağı anlamına gelen Antroposen, insanın jeolojik bir fail haline geldiği evredir. Bu ifade, bir dünya-kuran olarak insanın, yerkürenin her köşesini dönüştürmesinin sonucu olarak önerilmiştir. İnsan, antroposentrist tavırla kurduğu dünyanın bedeli olarak küresel ölçekte olumsuz sonuçlarla karşılaşmaktadır. Bu çalışmada, Antroposen'in, ilerleme kavramının dolayımında anlaşılması üzerine düşünülmüştür. Bu doğrultuda varılan nokta ise Antroposen'in insan eylemlerinin hedeflenmemiş bir sonucu olmasıdır. Tezin sonucunda Antroposen, ilerlemenin getirdiği şimdiye ait bir kriz, bir gelecek sorunu olarak karşımıza çıkacaktır.