Sanat Tarihinde Loreto Meryem'i Betimlerinin İkonografisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Tüles Üresin
Danışman: Serap Yüzgüller
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın konusunu, İtalyan sanatına özgü bir tema olarak seçkinleşen Loreto Meryem'i betimleri ve bu betim tipinin ortaya çıkışı, dönemin dinsel ortamıyla ilişkisi, ele alınan sahne şemasının gelişimi ve özellikle Karşı-Reformasyon ilkeleri bağlamında Loreto Meryem'i betimlerinin ikonografisi oluşturmaktadır. Üç ana bölümde incelenen çalışmada ilk bölüm, özellikle efsanenin ortaya çıkışı ve Meryem kültünün yükseliş dönemi olması nedeniyle Geç Ortaçağ Meryem betimlerine ayrılmıştır. Bu yüzden bu başlık altında Geç Ortaçağ Meryem kültünün gelişimi ve yine aynı dönemde ortaya çıkan Meryem betimleri üzerinden yeni Meryem temaları incelenmiştir. Nitekim tez çalışmasının konusu olan Loreto Meryem'i de ilk örnekleri bu dönemde verilen, Loreto'nun Katolik Kilisesi'nin hac merkezlerine katılmasıyla İtalyan ikonografisine özgü bir temaya dönüşen ve etkisini Karşı-Reformasyon süreciyle artıran bir betim tipidir. Çalışmanın ikinci bölümünde, Loreto Meryem'i betimlerine kaynaklık eden 13. yüzyıla ait efsane, efsaneyle ilgili metinler ve tarihsel bilgiler ışığında incelenmiştir. Kutsal Ev'in ilk ikamet ettiği yer olan Nasıra'nın tarihi, Haçlı Seferleri sırasında Kutsal Topraklar ve Ev'in korunmasına ilişkin incelemenin ardından Nasıra'dan Loreto'ya taşınan Ev için inşa edilen Basilica della Santa Casa'nın (Kutsal Ev Bazilikası) mimarisine değinilmiştir. Bunun yanı sıra Karşı-Reformasyon döneminde Trento Konsili kararları gereğince Katolik inancının öne sürdüğü Meryem kültü ve bu kültün gelişiminde önemli rol üstlenen Fransisken ve Cizvit tarikatlarının yaklaşımları ele alınan konular arasındadır. Tezin ana bölümünü oluşturan üçüncü bölümde; en erken örneklerinden başlayarak İtalyan sanatındaki Loreto Meryem'i betimleri ele alınmış ve gösterim biçimi açısından sahne kalıpları saptanmıştır. Karşı-Reformasyon ilkeleri bağlamında Meryem kültünün yükselişi ve Loreto Meryem'i temasının etkili olduğu dönem üzerine odaklanılarak bu temaya ilişkin örnekler, tek tek ikonografik yöntemle çözümlenmiştir. Sonuç bölümünde ise, Loreto Meryem'i betimlerinin İtalyan sanatındaki ikonografik gelişimi ve Karşı-Reformasyon ilkeleri bağlamında temanın ele alınışı üzerine bir değerlendirme yapılmıştır. Anahtar kelimeler: Loreto, Meryem ve Çocuk İsa, İtalyan Sanatı, İkonografi, Karşı-Reformasyon, Santa Casa, Geç Ortaçağ.