Geç antik çağ'dan erken Bizans'a heykel (Üsluplar, yaklaşımlar, örnekler)


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İLKE SÖZEN

Danışman: Ümmühan Melda Ermiş

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın amacı Geç Antik Çağ'dan Erken Bizans'a heykel sanatının üslupsal gelişimi incelemektedir. Bu kapsamda Geç Antik ve Erken Bizans dönemi heykel sanatının kaynağını anlamak açısından ilk bölümde Roma İmparatorluk dönemi heykel sanatı ile ilgili genel bir bilgi verilmiştir. Tezin ikinci bölümünde Constantinus Hanedanlığı döneminden Iustinianus Hanedanlığı dönemine kadar heykel sanatı örneklerinin üslupsal gelişimi dönemsel olarak anlatılmıştır. Üçüncü bölümde, Roma İmparatorluk döneminden Erken Bizans dönemine heykel örneklerinin genel üslupsal değerlendirmesi yapılmıştır ve bazı anıtsal kabartma örnekleri ile bu gelişim desteklenmiştir. Ayrıca iki önemli ekol olan Aphrodisias ve Efes heykel atölyelerinin üslupları anlatılmış ve karşılaştırılmıştır. Bölüm içerisinde Geç Antik ve Erken Bizans döneminde antik tema ve figürlerin etkisiyle üretilen dini konulu heykel örnekleri de anlatılmıştır. "Hıristiyanlıkla birlikte heykele karşı tutum ve yaklaşımlar" başlığı altında Erken Bizans döneminde Konstantinopolis'te koleksiyonu yapılan ve sergilenen antik dönem heykellerine yer verilmiştir. Ardından heykel üretiminin neden zaman içerisinde azaldığını anlamak amacıyla heykellere yapılan müdahaleler, Hıristiyan din adamlarının heykel karşıtı tutumları, heykellerle ilgili batıl inançlar ve çeşitli tutumlar ele alınmıştır. Bölüm içerisinde antik kentlerin yapısındaki değişimlerin de heykelin azalmasında etken unsurlardan biri olduğuna değinilmiştir. Bölüm içerisinde son olarak Orta Bizans döneminden günümüze gelebilen az sayıdaki heykel örnekleri anlatılmıştır.