Türkiye’de Tekstil İhracatında Kredi Hacmine Yönelik Kamusal Politikaların Analizi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, İktisat Fakültesi, Maliye Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Özal Murat Kahraman
Danışman: Başak Ergüder
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Küresel anlamda tekstil sektörüne olan ihtiyaç, nüfusun artması ile beraber gün geçtikçe artmaktadır. Diğer yandan küresel ekonomik sistemin dinamik ve dalgalı yapısı, dünya çapında mal ve hizmet talebini sürekli olarak yukarı çekerken, sektörler arasındaki rekabeti de derinleştirmektedir. Bu durum, özellikle Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerin küresel ekonomide rekabet edebilmeleri ve ekonomik büyümeyi sürdürülebilir kılabilmeleri için ihracat odaklı stratejilere daha fazla önem vermesine neden olmaktadır. Bu kapsamda, Tekstil sektörü de, Türkiye'nin toplam ihracatında önemli bir paya sahip olması, istihdam yaratma potansiyeli, tarihsel ve yapısal önemiyle ihracata dayalı büyüme stratejisinin temel taşlarından birini oluşturmaktadır. Ancak, küresel piyasalardaki rekabetçi yapısıyla dikkat çeken bu sektörde faaliyet gösteren işletmeler, üretim ve ihracat süreçlerinde finansmana erişimde çeşitli zorluklarla karşılaşmaktadır. Sektördeki ihracatçı işletmelerin sürdürülebilir rekabet gücünü koruyabilmesi için kamu destekli kredi politikalarının ve teşvik mekanizmalarının etkin bir şekilde kullanımı, bu zorlukların aşılması noktasında oldukça önem arzetmektedir. Söz konusu ihracatı teşvik uygulamaları sayesinde, modern teknolojilere yatırım yapmak ve rekabet güçlerini korumak isteyen ihracatçı işletmelerin uygun finansman kaynaklarına erişimi, aynı zamanda kapasitelerini genişletmesine ve kalite standartlarını yükseltmesine imkân sağlamaktadır. Böylece, tekstil sektörünün küresel pazarlardaki payı büyürken, döviz gelirleri artmakta ve ülke ekonomileri güç kazanmaktadır. Mevcut araştırma, Türkiye'nin ihracat odaklı büyüme stratejisi çerçevesinde kredi olanaklarının ihracatı desteklemedeki rolünü, tekstil sektörü üzerinden incelemektedir. Bu kapsamda; 2005 Ocak – 2023 Aralık dönemlerine ait aylık zaman serileri kullanılarak Türkiye'de tekstil sektörü toplam nakdi kredi hacminin tekstil ihracatı üzerindeki etkisi analiz edilmiştir. Çalışmanın verilerinin toplanmasında raslantısal olmayan örnekleme yöntemlerinden "Gelişigüzel Örnekleme Tekniği" tercih edilmiştir. Tekstil sektörü toplam nakdi kredi hacmi değişkenine ilişkin araştırma verileri, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu veri tabanından; tekstil ihracatı değişkenine ait araştırma verileri ise Türkiye İstatistik Kurumu veri tabanından elde edilmiştir. Araştırma verileri, EViews 9 istatistik paket programı ile analiz edilmiştir. Bu kapsamda ilk olarak, zaman serilerine yönelik dağılım grafikleri ile tanımlayıcı istatistikler incelenmiştir. Daha sonra, zaman serilerinin durağan olup olmadığını belirlemek için birim kök testleri uygulanmıştır. Son olarak, nedensellik ilişkisini test etmek amacıyla VAR Granger nedensellik testi uygulanmıştır. Analiz neticesinde, %10 anlamlılık düzeyinde tekstil sektörü toplam nakdi kredi hacminden tekstil ihracatına doğru bir nedensellik söz konusudur (p=0,0610). Bununla birlikte; %1, %5 ve %10 anlamlılık düzeyinde tekstil ihracatından da toplam nakdi kredi hacmine doğru bir nedensellik olduğu tespit edilmiştir (p=0,0014). Bu sonuç, değişkenler arasında çift yönlü bir nedensellik olduğunun göstergesidir. Varyans ayrıştırması sonuçlarına göre tesktil ihracatındaki hata varyansının önemli bir kısmı (%97,21) kendisi tarafından açıklanırken; tekstil sektörü toplam nakdi kredi hacmi ise %2,79'unu açıklamaktadır.