Balat’ın Mekansal Gelişim Süreci
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2010
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Lütfi Kavalcı
Danışman: Meral Suna Doğaner
Özet:Balat; ilk olarak, Bizans devrinde, Byzantion'dan (Haliç'ten) Vlaherna (Blachernae) Sarayı'na, giriş kapısı üzerinde bulunması ile değerlenmiş bir semttir. Osmanlı devrinde ise ticaretin ön planda olduğu çarşısı ile önem kazanmıştır. Osmanlı'nın son dönemleri ile Cumhuriyet'in ilk yıllarında ise sanayi ön planda olmuştur. Yerleşme alanlarının fonksiyonları, zaman içinde değişikliğe uğramış, buralara farklı kimlikler kazandırmıştır. Bu farklılıkların, olumlu sonuçları olduğu gibi, hızlı, plansız veya yanlış planlama ile birçok toplumsal ve çevresel olumsuzluklara neden olmuştur.Balat'ta, Ermeniler ve Rumlar da bulunmasına rağmen, Musevilerin çoğunlukta olmasından dolayı, her dönem Musevi semti olarak anılmıştır. Günümüzde kırsal kesimden göçle gelenlerin yerleşme alanı olmuş, düşük nitelikli çevre kalitesi, düşük eğitim düzeyi ile birlikte yetersiz hizmet görmesi, yüksek düzeyde suç ve şiddet imajıyla değerlendirilmeye başlamıştır.Balat, çağdaş yaşam standartları ve sağlıklı çevre özelliklerinden uzak, aslına uygun olmayan fonksiyonel kullanımı neticesinde, haddinden fazla müdahale veya ihmal görmüştür. Bu yanlış kullanım, semtin fiziksel, işlevsel, ekonomik ve sosyal yapısını olumsuz etkilemiş, çekicilik ve cazibe özelliklerini yitirmiştir. Son on yıldan beri Balat'ın yeniden canlandırılması ve sahip olması gereken nitelik ve standartlara kavuşturulabilmesi için çalışmalar başlatılmıştır.Balat; coğrafi konumunun verdiği avantajları kullanarak, ticaret fonksiyonu başta olmak üzere yeniden Haliç ile birlikte canlanmaya ve kalkınmaya başlamıştır. UNESCO destekli rehabilitasyon çalışmaları ile birlikte Fatih Belediyesi'nin semtteki çalışmaları ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin sahil kesimindeki düzenlemeleri, semtin çehresini tekrar değiştirmiştir. Balat'ta geleceğe yönelik gelişme; tarihsel konutları ve yapılarıyla kültür turizmi yönünde olmalıdır.